Herken de rat

Gepubliceerd op 21 februari 2026 om 13:22

Door: GreenRats

In Nederland komen verschillende soorten ratten voor. De meest voorkomende is toch echt wel de bruine rat. Een echte 'cultuurvolger', omdat hij graag dicht bij mensen en dieren leeft. Dit soort plekken staan immers garant voor nestgelegenheid en hebben vaak structureel toegang tot voedsel. Daar gaan bruine ratten goed op... Zwarte ratten komen minder voor, maar ook hun aanwezigheid zit de laatste jaren behoorlijk in de lift.

Veel mensen hebben last van muizen in huis, zeker als het buiten kouder wordt. Ook muizen zoeken warmte en beschutting, en hebben aan klein kiertje al genoeg om ergens binnen te komen. Als de condities gunstig zijn, kunnen de aantallen snel groeien.

Bruine Rat

(Rattus norvegicus)

Meest voorkomende rat in Nederland, ook wel bekend als stadsrat of rioolrat. Ware opportunisten, die graag dicht bij mensen en dieren leven. Vaste bezoeker van tuinen, het kippenhok, de composthoop, paardenstallen, afvalcontainers, horeca, boeren- en agrarische bedrijven. Eigenlijk overal waar er toegang is tot voedsel.

 

Uiterlijke kenmerken

- Bruine vacht met lichte buik

- Lengte: 21 tot 29 cm

- Staart: geringd, 16 tot 32 cm

- Gewicht: 150 tot 520 gram

Levensverwachting: 1 tot 3 jaar

Gedrag: Meestal schemeractief. Kan uitstekend klimmen, graven en zwemmen. Sociale dieren en leven in populaties.

Voortplanting: Bruine ratten planten zich het hele jaar voort.

Draagtijd: 21-23 dagen

Grootte nest: 7 tot 12 

Voedsel: Alleseters met een voorkeur voor eiwitrijk voedsel. Graan, zaden, groente, fruit, vlees, vis en afval.

Keutels: Donker van kleur, ongeveer 2 cm lengte, 0,5 cm dik, pindavormig, vaak liggen er meerdere keutels bij elkaar.

Habitat: Bij voorkeur dicht in de buurt van de voedselbron. Spouwmuren, kelders, kruipruimtes, schuren en gebouwen, stallen, holen in de grond, slootkanten, riolen en opslagruimten.

Schade: Knaagschade, graafschade, verzakkingen, buiksmeer, verspreider van ziektes, bevuiling van omgeving en voedselvoorraden.

Zwarte Rat

(Rattus rattus)

Komt veel minder voor in Nederland dan de bruine rat. Bewegelijk en schuw knaagdier, ook wel bekend als zolderrat, pestrat of scheepsrat.

 

Uiterlijke kenmerken

Ranker gebouwd als de bruine rat. Heeft een spitsere snuit, grotere oren en een relatief langere staart.

- Donkere, zwarte vacht met lichte buik

- Lengte: 15 tot 24 cm

- Staart: geringd, 11 tot 26 cm

- Gewicht: 145 tot 280 gram

Levensverwachting: 1 tot 4 jaar

Gedrag: Meestal nachtactief. Leeft in populaties. Kan uitstekend springen en klimmen.

Voortplanting: Zwarte ratten planten zich het hele jaar voort.

Draagtijd: 21-28 dagen

Grootte nest: 7 tot 12 

Voedsel: Voorkeur voor plantaardig voedsel. Graan, zaden, noten en fruit.

Keutels: Donker van kleur, ongeveer 1 cm lengte, 2 tot 3 mm dik, banaanvormig, vaak liggen er meerdere keutels bij elkaar.

Habitat: Bij voorkeur hoog en droog, dicht in de buurt van de voedselbron. Zolders, stallen, pakhuizen en opslagruimten.

Schade: Knaagschade, buiksmeer, verspreider van ziektes, bevuiling van omgeving en voedselvoorraden.

Muis

(Mus musculus)

Ook wel bekend als huismuis en komt overal in Nederland voor. Door hun snelle voortplanting en groot aanpassingsvermogen, kan het snel een ware plaag worden. Leven graag dicht in de buurt van mensen en dieren.

 

Uiterlijke kenmerken

Klein, spits knaagdiertje met relatief grote oren en donkere ogen.

- Bruin/grijzige vacht en lichte buik

- Lengte: 7 tot 10 cm

- Staart 6 tot 10 cm

- Gewicht: 10 tot 45 gram

Levensverwachting: 1 tot 2,5 jaar

Gedrag: Meestal nachtactief. Leven vaak in familiegroepjes.

Voortplanting: Kunnen zich erg snel vermeerderen, het gehele jaar door.

Draagtijd: 19-21 dagen

Grootte nest: 3 tot 12 

Voedsel: Alleseters. Graan, zaden, noten, fruit, groente en vlees.

Keutels: Donker van kleur, ongeveer 5 mm lengte, hagelslag vorm, vaak verspreid.

Habitat: Muren, zolders, gebouwen en schuren, kelders, pakhuizen, opslagruimten, winkels, magazijnen, fabrieken en stallen.

Schade: Knaagschade, graafschade, bevuiling voedselvoorraden, stank en geluidsoverlast.